उत्तर भारतीयांचा मुंबईतील जननायक !!!

संपादकीय

अभिजीत राणे

उत्तर भारतीयांचा मुंबईतील जननायक !!!

कृपाशंकर सिंह हे महाराष्ट्राच्या राजकारणातील एक वेगळे व्यक्तिमत्त्व आहे. उत्तर प्रदेशातील जौनपूर जिल्ह्यातील सहोदरपूर गावात जन्मलेले सिंह गरीब घरातून आले. शिक्षण पूर्ण करता आले नाही, म्हणून १९७० च्या दशकात ते मुंबईत आले. सुरुवातीला भाजी विक्रेता म्हणून काम केले, स्थलांतरितांच्या संघर्षातून त्यांनी आपले आयुष्य घडवले. मुंबईतील उत्तर भारतीय समाजाशी जवळीक साधत त्यांनी राजकारणाची दिशा ठरवली. साध्या पार्श्वभूमीतून आलेले सिंह नंतर राजकारणात उभे राहिले, हेच त्यांच्या प्रवासाचे वैशिष्ट्य ठरले.

१९९९ मध्ये सांताक्रूझ मतदारसंघातून काँग्रेसचे आमदार म्हणून त्यांनी पहिला विजय मिळवला. विलासराव देशमुख यांच्या मंत्रिमंडळात त्यांना गृहराज्यमंत्री (शहरी) म्हणून काम करण्याची संधी मिळाली. २००९ मध्ये नव्याने तयार झालेल्या कलिना मतदारसंघातून त्यांनी पुन्हा विजय मिळवला. मुंबई काँग्रेसचे अध्यक्ष म्हणून त्यांनी संघटन मजबूत केले आणि शिवसेनेविरुद्ध काँग्रेसला बळ दिले. या काळात त्यांनी उत्तर भारतीय मतदारांमध्ये आपला प्रभाव वाढवला आणि काँग्रेसमध्ये महत्त्वाचे स्थान मिळवले.

तथापि, त्यांच्या कारकिर्दीत वादही कमी नव्हते. २०१० मध्ये २६/११ हल्ल्यांबाबत संघावर आरोप करणाऱ्या पुस्तकामुळे त्यांच्यावर तीव्र टीका झाली. नंतर त्यांनी माफी मागितली. त्यांच्या मालमत्तेतील प्रचंड वाढ, शस्त्रास्त्र कायद्याशी संबंधित प्रकरणे यामुळे त्यांच्यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले. या वादांमुळे त्यांच्या प्रतिमेला धक्का बसला, तरीही त्यांनी राजकारणात आपली उपस्थिती कायम ठेवली.

२०१९ मध्ये काँग्रेसने जम्मू-काश्मीर धोरणाला विरोध केला तेव्हा सिंह यांनी पक्ष सोडला. नेतृत्वाच्या कमकुवतपणावरही त्यांनी टीका केली. काँग्रेसमध्ये त्यांना अपेक्षित स्थान मिळाले नाही, त्यामुळे त्यांनी नवीन राजकीय दिशा शोधली. अखेर २०२१ मध्ये त्यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला. हा बदल त्यांच्या राजकीय वास्तववादाचे उदाहरण मानला जातो. भाजपाच्या जनाधार मोहिमेचे प्रथम शिलेदार म्हणून त्यांच्याकडे बघितले जाते. भाजपाने कृपाशंकरसिंग यांच्या नंतरच अनेक पक्षातील मोठ्या नेत्यांवर टिकास्त्र सोडणे , त्यांच्यावर भ्रष्टाचाराचे आरोप करणे आणि नंतर त्यांना आपल्या वॉशिंग मशीन मध्ये घालून शुभ्र करून घेणे ही मोहीम सूरु केली.

भाजपमध्ये प्रवेश केल्यानंतर त्यांनी संघटनात्मक कामकाजात सक्रिय भूमिका घेतली. २०२४ मध्ये उत्तर प्रदेशातील जौनपूर लोकसभा मतदारसंघातून भाजप उमेदवार म्हणून निवडणूक लढवली. पराभव झाला तरी त्यांनी उत्तर भारतीय मतदारांमध्ये आपला प्रभाव टिकवला. महाराष्ट्र भाजपचे उपाध्यक्ष म्हणून ते संघटनात्मक कामकाजात सक्रिय आहेत. अमित शाह आणि नरेंद्र मोदी यांच्याशी त्यांची जवळीक असल्याचे मानले जाते.

त्यांची राजकीय शैली ही संघर्षातून उभी राहिलेली आहे. स्थलांतरितांच्या प्रश्नांशी जोडलेली त्यांची राजकीय ओळख आहे. मुंबईतील उत्तर भारतीय समाजात त्यांचा प्रभाव मोठा आहे. काँग्रेसमध्ये असताना त्यांनी संघटन मजबूत केले, तर भाजपमध्ये प्रवेश करून त्यांनी आपली राजकीय दिशा बदलली. त्यांच्या शैलीत वास्तववाद आणि जनतेशी थेट संवाद साधण्याची क्षमता दिसते.

कृपाशंकर सिंह यांच्यावर मालमत्तेतील वाढ, वादग्रस्त वक्तव्ये, गुन्हेगारी प्रकरणे याबाबत टीका झाली. तरीही स्थलांतरितांच्या प्रश्नांना आवाज दिल्याबद्दल त्यांचे कौतुक झाले. काँग्रेसला मुंबईत बळ दिले आणि भाजपमध्ये संघटनात्मक कामगिरी केली. त्यांच्या प्रवासात टीका आणि प्रशंसा दोन्ही आहेत, पण त्यांनी राजकारणात आपली छाप सोडली आहे.

एकूणच, कृपाशंकर सिंह यांचा प्रवास हा गरीब स्थलांतरित ते महाराष्ट्रातील मंत्री आणि नंतर भाजप नेते असा आहे. त्यांच्या कारकिर्दीत वाद आहेत, पण त्यांनी राजकारणात आपली छाप सोडली आहे. काँग्रेसमधून भाजपमध्ये झालेला बदल हा त्यांच्या राजकीय वास्तववादाचे उदाहरण आहे. आज ते महाराष्ट्र-उत्तर प्रदेश या दोन्ही ठिकाणी प्रभावी असून, स्थलांतरित समाजाचे प्रतिनिधित्व करणारे नेते म्हणून त्यांची ओळख कायम आहे.